Press "Enter" to skip to content

در مرز اعجاز

0

 

طرح‌ها روستایی و کلاغ‌ها”ي تاليف ماندگار استاد محمود طياري/////

آفريده‌يي “معجز”، “نوآور” و “پيشنهاد دهنده“/////

 

پريسا گندماني

برخي آثار هنري از جنس زندگي‌اند و نیاز به شرح و معرفی ندارند و نيز  بعضي از آثار ادبي آن‌چنان غنی هستند که بايد چرايي ماندگاري‌شان را، رازگشايي کرد؛ که قلم و نگاهي مجرب‌تر از نگارنده اين سطور مي‌خواهد، اما نمي‌توان اثر”‌طرح‌ها و کلاغ‌هاي روستایی” را خواند و برايش چيزي نگفت و ننوشت:

چند روزی را که با این کتاب گذراندم برایم خاص و خاطره‌انگيز گذشت، چراکه تنها “خواندن” نبود؛ بلکه “سفر” بود، همچون سفري در دوران کودکی‌ به شمال زیبا و روستاهای سر‌سبز آن و مرور مناظر زیبايي که در مسیر رسیدن به شهر از پنجره‌ي ماشین پدرعزیزم مي‌ديدم و نمي‌دانستم براي هميشه در ذهنم نقش مي‌بندد و پس از آن سال‌هاي دور شيرين، اين جملات مرا دوباره به آن روزها برد:

“با سنجاقک‌ها می‌رفتم، سایه‌ام به علف‌ها بود؛ و چشمم به آفتاب، که روی درخت‌ها، زردی آورده بود. برگ‌ها در باد، نا آرام بودند؛ و شالیزار زیر پای باد گسترده بود.

دور انبوه درختان بود، بارور و تناور، سخت پابرجا…

پرواز منحنی چند مرغابی در یک زمینه آبی

مترسکی خاموش و بی نگاه، کلاغی بر پرچین.” (به نقل از کتاب “‌طرح‌ها روستایی و کلاغ‌ها)

آن روزها، روزهای معمولی نبود، بخشی از زندگی شيرين من بود که بی‌دغدغه‌هاي بزرگسالي سپري مي‌شد. کودک بودم، فکر نمی‌کردم و فقط می‌دیدم، حس می‌کردم‌، لمس می‌کردم؛ تمام سبزی‌ها را‌، کوه‌ها را، شبنم‌های پراز عطر شالیزار را که روی صورتم مي‌نشست و نمي‌دانستم بعد از چند دهه با خوانش اثر مهم استاد طیاری، آن گذشته‌ي دست‌نيافتني را دوباره زندگي مي‌کنم:

” از برنج‌زار حرف می‌زنیم

درخت آلوچه‌ی قرمز

پرچین خیس،

تبریزی‌ها و درخت توت

و سگی که خودش رو می‌لیسه

و گاوی که گردنش رو

به تنه‌ي درختی می‌کشه

و کلاغ‌ها …

کلاغ‌ها!” (به نقل از کتاب “‌طرح‌ها روستایی و کلاغ‌ها)

کتاب “‌طرح‌ها و کلاغ‌هاي روستایی” با زباني روان، زیبا و دلنشین نگاشته شده است؛ و چنان شاعرانه، تصويري و باورپذير پرداخته شده که با خوانش متن، پس از عبور از روستا به شهر، همچنان عطر شالیزار را از بين سطورش در مشام داريم و همواره حس نويسنده‌ش را زيرپوستي دريافت مي‌کنيم.

علاوه بر جاذبه‌هاي حسي در بطن کار، در نگاهي فرم شناسانه به رويه‌ي کار، بافت زباني و چیدمان واژه‌ها تنگ هم، به نتيجه مي‌رسيم که پس از گذشت چند دهه از خلق اين اثر، همچنان آفريده‌يي “معجز”،  “نوآور” و “پيشنهاد دهنده” را پيش‌رو داريم:

“یک کوه تنهایی بود.

که در صدای تو شکست

و اتوبوسی مرا، به مهمانی کندو برد:

مادر با دست‌های بدرقه گفت: سیب

گفتم: نه و هیچ!”

(به نقل از بخش “ماه عسل” کتاب “‌طرح‌ها روستایی و کلاغ‌ها)

روايت ماندگار “طرح‌ها و کلاغ‌ها” اثر درخشان محمود طياري محدوده‌ي سال‌هاي ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۶ را دربر مي‌گيرد و از اولین آثار تاليفي استاد محمود طیاری است. از زمان خلق اين اثر تاکنون که بيش از نيم قرن مي‌گذرد، طرح‌هاي روستايي وي بزرگاني از مشاهير ادبی را مسحور کرده و اشخاصي همچون “فریدون تنکابنی”، “یعقوب آژند”، “بهزاد عشقی”،‌ “پرويز حسيني” و بسياري از نام‌آوران معاصر را به تمجید واداشته است. تا جایی که “بهزاد عشقی”، از منتقدان جدي ادبي اين چنين مي‌نويسد:

“دهه ۱۳۴۰ عصر زرین ادبیات و هنر در ایران بود و نقاشی و نمایش و شعر و سینما و ادبیات داستانی دوران اوج هنر خود را طی می‌کرد و ستارگان بسیاری در کهکشان هنر ایران می‌درخشیدند… اما پیش قراول این جریان طیاری بود که در روزگار درازگویی و نگارش رمان‌های پر حجم مبتکر نوعی داستان‌نویسی مینی‌مال بود که بین شعر و قصه در نوسان بود و خود آن قصه‌ها را “طرح” می‌نامید.”

“در  زمینه‌ی باز و رنگی، می‌آمدیم که برویم به شهر. دو طرف درخت بود و مزرعه، و کناره‌های نیلی کوه، و گنجشک‌ها، و نگاه من به خطوط نتی سیم‌های تلگراف.” (به نقل از کتاب “‌طرح‌ها روستایی و کلاغ‌ها)

بي دليل نيست که استاد “دکتر محمد روشن” طي مستندي در نشريه‌ي “گيلوا” درباره نويسنده‌ي “‌طرح‌ها و کلاغ‌هاي روستایی” مي‌نويسد: “آن هنرمند فروتن و منزوی که به جان و دل می نویسد، و به راستی نوشته های او در مرز اعجاز است…”

گفتني است اين کتاب به اهتمام نشر افراز تجديد چاپ شده است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *